Słowniczek ogrodniczy

A

• AgrowłókninaAgrowłóknina to lekka, przepuszczająca wodę i powietrze tkanina z polipropylenu. Biała chroni rośliny przed chłodem i szkodnikami, czarna ogranicza chwasty.

B

• Bakterie brodawkoweBakterie brodawkowe to bakterie glebowe, które żyją w brodawkach na korzeniach roślin strączkowych i wiążą azot z powietrza, udostępniając go roślinom.
• BiohumusBiohumus (wermikompost) to nawóz powstały z przerobienia resztek organicznych przez dżdżownice, najczęściej kalifornijskie. Jest drobny, bezwonny i bardzo…
• BylinaBylina to roślina wieloletnia o miękkich, niezdrewniałych pędach. Jej część nadziemna zwykle zamiera na zimę, a wiosną odrasta z korzeni, kłączy lub cebul.

C

• Cięcie prześwietlająceCięcie prześwietlające to usuwanie pędów, które zagęszczają koronę drzewa lub krzewu. Poprawia dostęp światła i powietrza, jakość owoców i zdrowotność roślin.
• CzerwCzerw to potomstwo pszczół w plastrze: jaja, larwy i poczwarki. Czerw otwarty to jaja i larwy, czerw zasklepiony — poczwarki pod woskowymi wieczkami.

D

• DyniowateDyniowate to rodzina warzyw ciepłolubnych: ogórek, dynia, cukinia, kabaczek, patison, melon i arbuz. Są żarłoczne, potrzebują żyznej gleby i dużo wody.

F

• FaceliaFacelia błękitna to szybko rosnąca roślina miododajna, popularna jako nawóz zielony. Nie jest spokrewniona z żadnym warzywem, więc pasuje do każdego…

G

• Gildia roślinnaGildia roślinna to grupa roślin sadzonych razem tak, by się wzajemnie wspierały — dostarczały azotu, odstraszały szkodniki, przyciągały zapylacze i…
• Gnojówka z pokrzywyGnojówka z pokrzywy to domowy nawóz płynny ze sfermentowanej pokrzywy, bogaty w azot. Po rozcieńczeniu wzmacnia wzrost roślin liściowych i owocujących.
• Grządka podwyższonaGrządka podwyższona to grządka uniesiona ponad poziom gruntu, zwykle w drewnianej skrzyni. Szybciej się nagrzewa, nie jest deptana i wygodnie się na niej…

H

• Hartowanie rozsadyHartowanie rozsady to stopniowe przyzwyczajanie roślin wyhodowanych w domu do warunków zewnętrznych: słońca, wiatru i chłodniejszych nocy.
• HügelkulturHügelkultur to grządka w formie wału z drewna, gałęzi i resztek roślinnych przykrytych ziemią. Rozkładające się drewno przez lata nawadnia i nawozi rośliny.

I

• InspektInspekt to niska skrzynia przykryta szybą lub folią, w której wcześnie wiosną produkuje się rozsadę i uprawia pierwsze warzywa.
• Integrowana ochrona roślinIntegrowana ochrona roślin to podejście, w którym najpierw zapobiega się problemom i obserwuje uprawę, a środki chemiczne stosuje się dopiero wtedy, gdy…

K

• KarencjaKarencja to najkrótszy dopuszczalny czas między ostatnim zastosowaniem środka ochrony roślin a zbiorem plonu przeznaczonego do jedzenia.
• Kiła kapustyKiła kapusty to choroba warzyw kapustnych, w której na korzeniach tworzą się narośla. Rośliny więdną w upalne dni i słabo rosną. Patogen przetrwa w glebie…
• Kit pszczeliKit pszczeli (propolis) to żywiczna substancja zbierana przez pszczoły z pąków drzew. Pszczoły uszczelniają nim ul i odkażają jego wnętrze.
• Kłąb zimowyKłąb zimowy to zwarte skupienie pszczół w ulu, w którym rodzina przetrwa zimę. Pszczoły ogrzewają go drżeniem mięśni, zużywając zgromadzony pokarm.
• KompostKompost to nawóz organiczny powstały z rozkładu resztek roślinnych i kuchennych. Dojrzały kompost pachnie leśną ściółką i poprawia każdy rodzaj gleby.

M

• Matka pszczelaMatka pszczela to jedyna w pełni rozwinięta, płodna samica w rodzinie pszczelej. Składa jaja i swoimi feromonami utrzymuje spójność rodziny.
• Mączniak prawdziwyMączniak prawdziwy to choroba grzybowa objawiająca się białym, mączystym nalotem na liściach i pędach. Atakuje m.in. dyniowate, agrest, róże i jabłonie.
• Mieszaniec F1Mieszaniec F1 (odmiana F1) to pierwsze pokolenie z krzyżowania dwóch starannie dobranych linii rodzicielskich. Rośliny są wyrównane, plenne i często…
• MikoryzaMikoryza to współpraca grzybów glebowych z korzeniami roślin. Grzyb dostarcza roślinie wodę i składniki mineralne, a w zamian dostaje cukry.
• MiodobranieMiodobranie to odbieranie pszczołom nadmiaru miodu z nadstawek i jego wirowanie w miodarce.
• MszyceMszyce to drobne owady wysysające soki z młodych pędów i liści. Osłabiają rośliny, powodują zwijanie liści i przenoszą choroby wirusowe.

N

• Nawóz zielonyNawóz zielony (zielony nawóz) to rośliny uprawiane po to, by je przyciąć i zostawić w glebie. Wzbogacają ją w materię organiczną i chronią przed erozją.
• NPKNPK to skrót trzech głównych składników pokarmowych roślin: azotu (N), fosforu (P) i potasu (K). Liczby na opakowaniu nawozu podają ich procentową zawartość.

O

• ObornikObornik to nawóz naturalny z odchodów zwierząt gospodarskich zmieszanych ze ściółką. Dostarcza azotu, potasu i materii organicznej.
• ObsypywanieObsypywanie (kopczykowanie) to nagarnianie ziemi do podstawy roślin. Stosuje się je przy ziemniakach, porach, fasoli i kukurydzy.
• OdkładOdkład to nowa rodzina pszczela utworzona przez pszczelarza z części pszczół, czerwiu i zapasów rodziny macierzystej.
• Odmiana tradycyjnaOdmiana tradycyjna (regionalna, dawna) to odmiana uprawiana od pokoleń i rozmnażana z własnych nasion. Nasiona zachowują cechy rośliny rodzicielskiej.
• Ogród leśnyOgród leśny to ogród zaprojektowany na wzór lasu, w warstwach: od wysokich drzew owocowych, przez krzewy i byliny, po rośliny okrywowe i pnącza. Po…
• Okres wegetacjiOkres wegetacji to część roku, w której średnia dobowa temperatura przekracza 5°C i rośliny mogą aktywnie rosnąć.
• OkulizacjaOkulizacja to szczepienie oczkiem — wprowadzenie pojedynczego pąka wybranej odmiany pod korę podkładki. Wykonuje się ją latem, gdy kora łatwo odstaje od…

P

• PasierbieniePasierbienie to usuwanie pędów bocznych (tzw. wilków) wyrastających w kątach liści pomidora. Dzięki temu roślina kieruje siły w owoce, a nie w liście.
• PermakulturaPermakultura to sposób projektowania ogrodów i gospodarstw na wzór naturalnych ekosystemów — tak, by były produktywne, samowystarczalne i wymagały jak…
• pH glebypH gleby to miara jej kwasowości. Większość warzyw najlepiej rośnie przy pH od 6 do 7, czyli w glebie lekko kwaśnej do obojętnej.
• PierzgaPierzga to pyłek kwiatowy zebrany przez pszczoły, ubity w komórkach plastra i zakonserwowany w procesie fermentacji mlekowej. Jest głównym źródłem białka…
• PikowaniePikowanie to przesadzanie młodych siewek z gęstego wysiewu do osobnych doniczek lub w większej rozstawie. Wykonuje się je, gdy rośliny mają pierwsze…
• PłodozmianPłodozmian to planowe zmienianie miejsca uprawy warzyw z różnych rodzin w kolejnych latach. Ogranicza choroby i szkodniki oraz jednostronne wyjałowienie…
• PodkładkaPodkładka to dolna część drzewka owocowego — korzenie z fragmentem pnia — na której szczepi się wybraną odmianę. Decyduje o sile wzrostu, wielkości drzewa…
• PoplonPoplon to roślina wysiewana po zbiorze plonu głównego w tym samym roku. Wykorzystuje wolne miejsce, chroni glebę i często służy jako nawóz zielony.
• PożytekPożytek to rośliny i inne źródła, z których pszczoły zbierają nektar, pyłek i spadź. Od obfitości pożytków zależy rozwój rodzin i ilość miodu.
• PróchnicaPróchnica to rozłożona materia organiczna w glebie — ciemna frakcja, która zatrzymuje wodę i składniki pokarmowe oraz poprawia strukturę gleby.
• PrzedplonPrzedplon to roślina uprawiana na danym stanowisku przed rośliną, o której mowa. Dobry przedplon zostawia glebę w dobrym stanie i nie przenosi chorób.
• Przemienność owocowaniaPrzemienność owocowania to naprzemienne lata obfitego i słabego plonu, typowe szczególnie dla jabłoni i grusz.
• PrzerywkaPrzerywka (przerywanie) to usuwanie nadmiaru siewek z rzędu, żeby pozostałe rośliny miały odpowiednią rozstawę i mogły się prawidłowo rozwinąć.
• Przymrozek przygruntowyPrzymrozek przygruntowy to spadek temperatury poniżej 0°C tuż przy ziemi, podczas gdy na wysokości 2 m, gdzie mierzy się temperaturę, jest jeszcze powyżej…

R

• Ramka pracyRamka pracy to pusta ramka lub ramka z paskiem węzy wstawiana do gniazda, na której pszczoły budują komórki trutowe. Służy do walki z warrozą i do oceny…
• Roślina dwuletniaRoślina dwuletnia w pierwszym roku tworzy liście i organ spichrzowy (korzeń, główkę), a w drugim kwitnie, wydaje nasiona i zamiera.
• Roślina jednorocznaRoślina jednoroczna przechodzi cały cykl życia — od kiełkowania do wydania nasion — w jednym sezonie, a potem zamiera.
• Rośliny strączkoweRośliny strączkowe (bobowate) to rodzina roślin, do której należą fasola, groch, bób, soczewica, ciecierzyca, łubin i koniczyna. Dzięki bakteriom…
• RozsadaRozsada to młode rośliny wyhodowane z nasion w doniczkach, skrzynkach lub szklarni, a potem przesadzane na miejsce stałe. Pozwala wydłużyć sezon uprawy.
• RójkaRójka to naturalny sposób rozmnażania rodzin pszczelich: stara matka z częścią pszczół opuszcza ul, a w gnieździe zostaje młoda matka wychowana w mateczniku.
• Rów chłonnyRów chłonny (swale) to płytki rów wykopany wzdłuż poziomicy terenu, z wałem po niższej stronie. Zatrzymuje wodę deszczową i pozwala jej wsiąknąć w glebę.

S

• SamopylnośćSamopylność to zdolność rośliny do zawiązywania owoców po zapyleniu własnym pyłkiem. Odmiany obcopylne potrzebują w pobliżu drzewa innej odmiany jako…
• SkaryfikacjaSkaryfikacja nasion to nacinanie lub przecieranie twardej okrywy nasiennej, żeby woda mogła dostać się do środka i nasiono szybciej wykiełkowało.
• SpadźSpadź to słodka wydzielina owadów (mszyc, czerwców) żerujących na drzewach, głównie iglastych i liściastych. Pszczoły zbierają ją i wytwarzają z niej miód…
• StanowiskoStanowisko to miejsce uprawy rośliny opisane przez nasłonecznienie, glebę, wilgotność i osłonę od wiatru. Dobór stanowiska to połowa sukcesu uprawy.
• StratyfikacjaStratyfikacja to przechowywanie nasion w chłodzie i wilgoci przez kilka tygodni lub miesięcy, żeby przerwać ich spoczynek i umożliwić kiełkowanie.
• Struktura glebyStruktura gleby to sposób, w jaki cząstki gleby łączą się w grudki. Dobra struktura gruzełkowata zapewnia dostęp powietrza, wody i korzeni.
• Szara pleśńSzara pleśń to choroba grzybowa wywoływana przez Botrytis cinerea. Powoduje gnicie owoców, kwiatów i liści pokrytych szarym, pylącym nalotem.
• SzczepienieSzczepienie to łączenie fragmentu pędu wybranej odmiany (zraza) z podkładką tak, by się zrosły i tworzyły jedną roślinę.

Ś

• ŚciółkowanieŚciółkowanie to okrywanie gleby wokół roślin warstwą materiału organicznego lub agrotkaniny. Ogranicza chwasty, zatrzymuje wilgoć i chroni glebę.

T

• Tablice lepoweTablice lepowe to kolorowe płytki pokryte klejem, które wabią i wyłapują owady. Służą przede wszystkim do obserwacji, czy i kiedy pojawiają się szkodniki.
• Tunel foliowyTunel foliowy to konstrukcja z łuków pokrytych folią, tańsza i lżejsza od szklarni. Pozwala wcześniej zacząć sezon i uprawiać warzywa ciepłolubne.

U

• Uprawa bez przekopywaniaUprawa bez przekopywania (no-dig) to prowadzenie ogrodu bez odwracania gleby. Kompost i ściółkę rozkłada się na powierzchni, a życie glebowe samo wciąga…
• Uprawa współrzędnaUprawa współrzędna to sadzenie obok siebie roślin, które sobie pomagają: odstraszają szkodniki, lepiej wykorzystują miejsce albo poprawiają sobie warunki…

W

• WapnowanieWapnowanie to dodawanie do gleby nawozów wapniowych w celu podniesienia jej pH i poprawy struktury. Najlepiej wykonywać je jesienią.
• WarrozaWarroza to choroba pszczół wywoływana przez roztocza Varroa destructor, które żerują na pszczołach i czerwiu. Bez leczenia prowadzi do osypania się rodziny.
• WęzaWęza to cienki arkusz wosku pszczelego z odciśniętymi zarysami den komórek plastra. Pszczoły odbudowują na niej równe plastry w ramce.

Z

• Zaraza ziemniakaZaraza ziemniaka to groźna choroba ziemniaków i pomidorów wywoływana przez lęgniowca Phytophthora infestans. Rozwija się szybko w ciepłe, wilgotne dni.
• ZgnilecZgnilec to bakteryjna choroba czerwiu pszczelego. Zgnilec amerykański jest bardzo zaraźliwy i w Polsce podlega obowiązkowemu zwalczaniu — podejrzenie…
• Zimni ogrodnicyZimni ogrodnicy to dni św. Pankracego, Serwacego i Bonifacego (12–14 maja), a razem z Zimną Zośką (15 maja) — okres, w którym tradycyjnie grożą ostatnie…

Nie znaleziono pojęcia. Spróbuj krótszego słowa albo wybierz „Wszystkie kategorie”.